www.depers.nl – De Zwitsers innoveren wél!
"Het baanverlies bij Organon doet het ergste vrezen voor de kenniseconomie. Hoog tijd om eens te kijken naar het walhalla van innovatie: Zwitserland.
Opeens maakt iedereen in Den Haag zich druk over de kenniseconomie. Het vertrek van farmabedrijf Organon uit Nederland, waarbij 2175 hoogwaardige banen verloren gaan, was gisteren zelfs reden om demissionair minister van Economische Zaken Maria van der Hoeven naar de Kamer te roepen.
Partijen vroegen of het kabinet dit drama had kunnen voorkomen en hoe Nederland werkgelegenheid in zo’n innovatieve sector kan behouden. Er bestaat sympathie voor het idee een Life Sciences-campus op te richten in Oss, waar Organon gevestigd is. Want zo’n campus zou een broeinest van kennis zijn, in de omgeving waar innovatieve bedrijven zich thuis voelen.
Voor inspiratie doen Kamerleden er goed aan eens af te reizen naar Basel, centrum van het grootste Life Sciences-cluster van Europa en thuishaven van twee van de grootste farmaceutische ondernemingen ter wereld – Novartis and Roche.
Daaromheen bevinden zich tientallen kleinere ondernemingen, die profiteren van het aantrekkelijke vestigingsklimaat.
Randvoorwaarden
Zo’n succesvol cluster is er niet zomaar, vertelt Franz Saladin, baas van de Basel Economic Development Agency. ‘Veel overheden proberen clusters te bouwen, en gooien er veel geld tegenaan, maar zo werkt het in onze ervaring niet. Vroeger volgden de mensen de industrie, nu is het andersom. Gelukkig is er in Basel een hooggekwalificeerde beroepsbevolking, een van de belangrijkste factoren voor succes.’
Saladin stelt dat het vooral gaat om het scheppen van de juiste randvoorwaarden. ‘Je moet het aan de industrie zelf overlaten. Wat je als overheid wel kan doen is de bedrijven zo veel mogelijk vrijheid geven.’ Daarbij gaat het volgens hem om zaken als een flexibele arbeidsmarkt, veiligheid van de leefomgeving, vakbonden waarmee te werken valt en vrijheid van onderzoek, bijvoorbeeld naar stamcellen. En natuurlijk is de belastingdruk laag. ‘Dat komt omdat de Zwitserse kantons (soort provincies, red.) elkaar beconcurreren met hun vestigingsbeleid.’
Stimulerend beleid hoeft niet veel te kosten. Saladins jaarlijkse budget voor de promotie van Basel is een magere 2 miljoen Zwitserse frank: 1,5 miljoen euro. Directe subsidies voor R&D-activiteiten van bedrijven zijn er niet.
Wat Zwitserland ook zo aantrekkelijk maakt is de kwaliteit en cultuur van het hoger onderwijs, die een belangrijke stimulans zijn voor innovatie, omdat er geen grote kloof bestaat tussen onderzoek en product. Juist hierover hoor je Nederlandse voorvechters van innovatie vaak klagen. De kennis is er wel, zeggen ze, maar vindt de weg naar de markt niet.
Martin Wörter van economisch onderzoeksinstituut KOF te Zürich onderzocht bij zesduizend bedrijven hoe kennisoverdracht van universiteiten plaatsvindt. Daaruit blijkt dat ruim een kwart van die groep contact heeft met een universiteit. ‘Die bedrijven presteren beter’, zegt Wörter.
Ander voordeel van contact met de universiteit is de beschikbaarheid van indirecte financiering. Een universiteit die een samenwerking aangaat met een bedrijf kan subsidie aanvragen voor onderzoek, legt de econoom uit. Van dat geld profiteert het bedrijf dus met een omweg.
Ook deze vorm van subidie is in omvang te overzien – zo’n 75 miljoen euro per jaar - en levert vruchtbare kruisbestuivingen op. Het is een van de redenen dat Zwitserse bedrijven meer omzet halen uit innovatieve producten en diensten dan hun Europese concurrenten.
Die campus in Oss is zo’n gek idee nog niet."
Wil je een reactie geven? Meld je dan eerst aan
Andere meningen van Martijn Deibel
Martijn Deibel
1 juli
"Om de formatie enigszins de goede kant op te duwen, schiet denktank Prospect zijn eigen programma ... bekijk
Martijn Deibel
30 juni
Robert Kreis: "De sterk stijgende kosten van de zorg worden niet veroorzaakt doordat we steeds meer ... bekijk
Martijn Deibel
29 juni
Als ik de krant lees en op internet surf schrik ik steeds vaker van de uitlatingen van mijn (gerespect... bekijk
Reacties (15 reacties, laatste reactie: 2 augustus)
Tom van Dijkman
22 juli
Het idee is inderdaad niet slecht om de kennis gebundeld te houden. Wat echter wel vreemd is is dat daar dan weer een speciale campus voor moet worden opgezet. Nijmegen is slechts 30 km verderop, Eindhoven is niet heel ver weg en een deel van de mensen zou waarschijnlijk onder te brengen zijn bij de andere Uni's afhankelijk van waar ze (willen) wonen. Dan is een meer bescheiden subsidie waarschijnlijk al toereikend.
In Leiden staat al een Biosciencepark wat rap aan het groeien is. Daar kunnen er waarschijnlijk ook nog wel een deel aan het werk. Het stuk wekt de vraag bij mij hoe het dan kan dat er in Leiden en Delft zo veel hoogtechnologische bedrijven zijn gevestigd als het klimaat in NL zo slecht is. Volgens mij is het stuk wat tendentieus en hebben ze in Zwitserland ook gewoon mazzel met hun centrale positie tussen Frankrijk, Duitsland en Italië.
Overigens hoop ik hieruit toch vooral dat de overheid EINDELIJK wakker wordt en meer in de kenniseconomie gaat investeren.
Barry Zandstra (Haakje openen, tekst, haakje sluiten)
22 juli
De opstelling van de politici die hierop gereageerd hebben is inderdaad erg dubieus. Als bij wijze van spreken Philips een Poolse lampenfabriek opkoopt, de R&D-afdeling verhuist naar Eindhoven en alleen de productie in Polen laat, vinden we dat heel normaal. Vrije marktwerking, schaalvoordelen, concurrentiepositie en dergelijke termen worden dan gebruikt. Nu is het een Amerikaans bedrijf dat haar R&D wil bundelen in Amerika en staat Nederland op haar achterste benen.
De afgelopen twintig jaar is er gehamerd op het belang van flexibiliteit van de arbeidsmarkt (naast loonmatiging) voor de concurrentiepositie van ons land. Nu is het vestigingsklimaat blijkbaar geen argument meer, en moeten alle buitenlandse bedrijven enkelboeien om, alleen maar omdat een aantal mensen anders mogelijk op zoek moet naar een nieuwe baan. Een nieuwe baan die er hoogstwaarschijnlijk ook wel is, want de werkloosheid in Nederland is net gedaald naar 5,6% http://www.depers.nl/economie/496693/Opnieuw-lichte-daling-werkloosheid.html .
Annemieke Boellaard
22 juli
Bij het oprichten van een sciencepark in Oss zal uiteraard samengewerkt ( moeten ) worden met Nijmegen en Eindhoven. Het belang van voormalig Organon voor de werkgelegenheid in bredere zin in Oss en omgeving moet echter niet worden onderschat. Ik vind de suggestie dat er dan wel een paar naar Leiden kunnen gaan dus wat kort door de bocht. Serieus aandacht geven aan ontwikkelingen buiten de Randstad zou in deze echt op zijn plaats zijn. Ik hoop dat politiek Den Haag dat ook begrijpt.
Tom van Dijkman
22 juli
Dat heeft niets met "niet buiten de randstad denken" te maken, als je goed leest zie je dat ik ook steden van buiten de randstad noem... Wat betreft de werkgelegenheid in Oss; ik kan me voorstellen dat het merendeel van de werknemers van origine geen Ossenaars waren. Die kwamen met de banen. Als ze dan ook weer gaan met de banen verandert er netto niet zo veel ten opzichte van de situatie voor Organon.
Ik ben niet zo voor van die met belastinggeld gesponsorde werkgelegenheidsprojecten, geef de oud-werknemers dan subsidie om een nieuw farmaceutisch bedrijf op te zetten. Dan zie je wellicht nog eens iets terug van je geld ook. Vergeet niet dat er met het campus-plan dus straks mensen in NL aan het werk zijn en belasting betalen zodat er ook anderen aan het werk zijn. Dat is een vreemde situatie die op termijn ook niet echt houdbaar zal blijken in financiële zin. Echt liberaal is het ook al niet om zulke projecten te steunen, de mensen die bij organon werkten zijn hoog genoeg opgeleid om zichzelf te redden, laat de staat dan desnoods het gat overbruggen maar laat die mensen niet aan de staatskas gekluisterd raken.
Annemieke Boellaard
22 juli
Wat de grote groep hoogopgeleiden betreft heb je wel gelijk, hoewel een groot aantal daarvan wellicht superspecialisten zijn, die niet zo makkelijk elders inzetbaar zijn.. Maar de helft van diegenen die nu ontslagen gaan worden is niet hoogopgeleid. Dat geldt ook voor de werknemers van de bedrijven en winkels die door het vertrek van Organon hun omzet zullen zien dalen. Ik geloof beslist in nieuwe kansen voor ondernemende mensen in deze ontstane situatie, maar pleit voor het scheppen van de juiste voorwaarden, ook of juist in deze regio. Dat heeft niets te maken met het afhankelijk blijven van de staatskas volgens mij.
Tom van Dijkman
22 juli
Over die "superspecialisten" zou ik me geen zorgen maken. Als je op dat niveau werkt heb je heus wel de intelligentie om je om te scholen naar een ander "superspecialisme".
Het scheppen van de juiste voorwaarden is inderdaad de beste manier maar om dat nou met een volledig door de staat betaalde campus te doen klinkt mij te veel als knagen uit de staatsruif. Moeten we dan telkens als een bedrijf failliet gaat een staatsbedrijf oprichten?
Stimulering om een ander bedrijf aan te trekken of een nieuw bedrijf te starten (en dat dan desnoods langzaam van staatseigendom naar geprivatiseerd laten verlopen) lijkt mij dan altijd the way to go simpelweg omdat het de enige op termijn houdbare oplossing is.
Ik begrijp dat dit soort dingen in Oss wellicht anders worden gezien maar daar hebben ze in Oss volgens mij een prima alternatieve partij voor ;)
Annemieke Boellaard
22 juli
Ik begrijp niet waarom een eventueel science park per definitie volledig door de staat betaald zou zijn? Dat is volgens mijn informatie helemaal niet de opzet. Het scheppen van de juiste voorwaarden is natuurlijk wel iets voor de politiek, maar dat is niet hetzelfde als alles betalen. Dat heb ik dan ook niet gesuggereerd.
Tom van Dijkman
22 juli
Die campus zou in eerste instantie slechts in zeer beperkte mate door de industrie betaald worden. Immers, de staat heeft het nu beloofd en voelt de handen gebonden. Als de industrie wacht betaalt de staat straks de start-up kosten (die fors zijn waarschijnlijk) en dán pas komen de industriëlen eens kijken. Dat is dus allemaal geld wat je slechts in de tweede instantie (deels) terug gaat zien. Zorg dan dat de industrie meteen gedwongen is om mee te doen omdat de concurrentie er anders mee vandoor gaat.
Vroeger of later moet het toch weer van de bedrijven komen, dan liever vroeger toch?
Barry Zandstra (Haakje openen, tekst, haakje sluiten)
22 juli
@Annemieke en Tom - MSD heeft al aangegeven mee te willen denken aan een herbestemming. Eerst eens even afwachten waar MSD zelf mee komt lijkt me wel zo verstandig. Verder is er ook nog altijd zoiets als een vakbond, die wat mij betreft wel wat meer mag bijdragen dan een oproep aan de demissionaire premier om "iets te doen". Laat ze eens met MSD gaan praten om te kijken hoe het personeel dat nu overtallig wordt kan worden ingezet op een manier die zinvol is voor MSD en de betrokken werknemers in plaats van op hun kont te gaan zitten en naar de politiek te kijken.
Tom van Dijkman
22 juli
Dat MSD aangeeft "ergens" over mee te willen denken zegt denk ik weinig. In Nederland een paar duizend mensen ontslaan gaat niet zonder slag of stoot en als deel van het charme offensief zal die uitspraak wel gedaan zijn. Het heeft ook gewerkt want zoals je zegt zit de vakbond er gezapig bij.
Even aankijken waar MSD mee komt is prima maar hoe langer je wacht hoe groter de problemen worden. Het aantrekken van andere bedrijven lijkt me de snelste en beste oplossing.
Christine
22 juli
Ik vind "een biosciences campus in Oss" weer zo'n typische reactie uit de politiek. je kunt innovatie niet uit de grond stampen met tientallen miljoenen aan belastinggeld, dat heeft b.v. het Innovatieplatform nu wel bewezen. Biosciences doen het helemaal niet slecht in Nederland, denk aan Crucell dat is opgericht door iemand die aan de UvA heeft gestudeerd en daarna aan de univ van Utrecht als medicus onderzoek heeft gedaan.
Innovatie in Nederland is moeilijk omdat iedereen reuze bang is om ricico's te nemen, en omdat mensen een ander niets gunnen. Innovatie wordt makkelijker zodra we iemand die z'n biotech bedrijf voor 100 miljoen verkoopt niet meer een zakkenvuller noemen, maar een rolmodel.
Jacques Voterre
29 juli
Het verhaal kent meerdere kanten: innovatie wordt teveel door de overheid gestuurd. Allerlei overheidsinnovatiefondsen kiezen de winnaars en de verliezers op merit, waarbij automatisch de kant van voorzichtigheid wordt gekozen. Particuliere fondsen daarentegen zullen eerder de winnaars en verliezers op potentieel beoordelen en daar zit de werkelijke innovatie.
Misschien kunnen we in de belastingsfeer innovatie stimuleren. I.t.t. Noord-Amerika worden koerswinsten hier niet belast (althans de belasting is minimaal). Door koerswinsten en dividenden volledig als inkomen te belasten en speciale uitzonderingen te maken voor startersinvesteringen, zullen er meer particuliere fondsen beschikbaar komen voor startende en innoverende bedrijven.
Barry Zandstra (Haakje openen, tekst, haakje sluiten)
31 juli
@Jacques Voterre - Mogen we verliezen op speculatieve beleggingen dan ook opvoeren als aftrekpost? :-/
Met jouw voorstel worden alle pensioenfondsen in één klap insolvabel en kunnen we de Amsterdamse beurs ook meteen sluiten.
Jacques Voterre
31 juli
Natuurlijk kunnen verliezen dan ook worden opgevoerd als aftrekpost. We praten over winsten: baten minus kosten.
Professionele beleggers betalen nu al belasting over de koerswinsten dus voor de pensioenfondsen verandert er niets. Het marktaandeel van kleine beleggers in Nederland is nog steeds relatief klein en vooral de Amsterdamse effectenbeurs wordt volledig gedomineerd door de institutionele beleggers. Dus het effect op de Amsterdamse beurs is ronduit verwaarloosbaar.
Daarnaast geeft het de mogelijkheid om trust-wetgeving in te voeren waardoor mensen gestimuleerd kunnen worden zelfstandig een pensioenregeling te treffen. De levensloopregeling kan dan ook meer handen en voeten krijgen. En als klap op de vuurpeil is het systeem ook eerlijker dan de huidige fictieve rendementsbepaling.
Christine
2 augustus
Jacques, innovatie wordt helemaal niet door de overheid gestuurd. De overheid in ons land heeft totaal geen invloed op welke innovatie - of gebrek daaraan - dan ook.